"THẮP SÁNG TRI THỨC" - THÚC ĐẨY VĂN HÓA ĐỌC CHO TRẺ EM DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI THÔN PRÓ NGÓ, XÃ QUẢNG LẬP, HUYỆN ĐƠN DƯƠNG NĂM 2025

"THẮP SÁNG TRI THỨC" - THÚC ĐẨY VĂN HÓA ĐỌC CHO TRẺ EM DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI THÔN PRÓ NGÓ, XÃ QUẢNG LẬP, HUYỆN ĐƠN DƯƠNG NĂM 2025

I. MỞ ĐẦU

        Đơn Dương là một huyện nằm ở phía Đông của tỉnh Lâm Đồng. Theo số liệu năm 2023, dân số của huyện Đơn Dương là khoảng 76.500 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ đáng kể, khoảng 40%. Thôn Pro Ngó -Xã Quảng Lập là địa bàn sinh sống của 95% là người đồng bào dân tộc thiểu số (chủ yếu là Churu) với bản sắc văn hóa phong phú và truyền thống lịch sử lâu đời. Tuy nhiên, đời sống kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn, kéo theo đó là sự hạn chế trong tiếp cận văn hóa đọc. Việc thiếu thốn sách báo, thư viện và các hoạt động khuyến đọc đã tạo ra một khoảng cách lớn về tri thức và thông tin so với các xã khác. Trong bối cảnh năm 2025, khi đất nước đang đẩy mạnh công cuộc chuyển đổi số và nâng cao dân trí, việc thúc đẩy văn hóa đọc cho người dân tộc thiểu số tại thôn Pro Ngó - xã Quảng Lập trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Sáng kiến kinh nghiệm "Thắp sáng tri thức" được xây dựng nhằm đề xuất các giải pháp thiết thực, khơi dậy niềm yêu thích đọc sách và nâng cao trình độ dân trí cho cộng đồng nơi đây.

II. NỘI DUNG

1. Thực trạng

        Việc tiếp cận và duy trì thói quen đọc sách của người dân tộc thiểu số tại thôn Pró Ngó còn gặp nhiều rào cản. Về cơ sở vật chất, số lượng thư viện và tủ sách cộng đồng còn hạn chế, nguồn sách báo nghèo nàn, thiếu sự đa dạng về ngôn ngữ và nội dung phù hợp với văn hóa địa phương. 

2. Mục tiêu 

 - Tăng cường số lượng và chất lượng sách báo, tài liệu phù hợp với nhu cầu và văn hóa của người dân tộc thiểu số tại thôn Pró Ngó.

- Xây dựng và củng cố các mô hình thư viện cộng đồng, tủ sách gia đình, điểm đọc sách tại các trường học, nhà văn hóa thôn, bản.

- Tổ chức các hoạt động khuyến đọc đa dạng, hấp dẫn, thu hút sự tham gia của đông đảo trẻ em và người dân.

- Nâng cao nhận thức về vai trò của việc đọc sách trong việc phát triển kiến thức, kỹ năng và đời sống tinh thần cho người dân tộc thiểu số.

- Hình thành và duy trì thói quen đọc sách trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

- Thu hẹp khoảng cách về tri thức và thông tin giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các vùng miền khác.

- Góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa thông qua việc đọc các tài liệu về văn hóa, lịch sử của dân tộc mình.

3. Đối tượng hưởng lợi

- Trẻ em và thanh thiếu niên ở thôn Pro Ngó: đây là nhóm đối tượng chính mà dự án hướng đến, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận sách và duy trì thói quen đọc.

- Người dân tộc thiểu số: có cơ hội nâng cao kiến thức, hiểu biết về văn hóa, xã hội và cải thiện kỹ năng đọc hiểu.

- Người lớn tuổi: được tiếp cận các tài liệu bằng tiếng dân tộc hoặc các hình thức đọc phù hợp, giúp duy trì kết nối văn hóa và giảm bớt rào cản ngôn ngữ.

  4. Giải pháp

4.1. Vận động quyên góp sách: Tổ chức các đợt quyên góp sách từ các tổ chức, cá nhân, thư viện trên địa bàn huyện Đơn Dương. Ưu tiên các loại sách phù hợp với trình độ dân trí, văn hóa và ngôn ngữ của người dân tộc thiểu số (sách song ngữ, tranh ảnh, truyện kể dân gian,...).

(Một số hình ảnh em đã tham gia quyên góp sách tại trường)

4.2. Xây dựng mô hình thư viện cộng đồng: Thiết lập các thư viện nhỏ, tủ sách nhỏ tại nhà văn hóa thôn Pro Ngó, bản, trường học, tận dụng các không gian sẵn có. Trang bị tủ sách di động, giỏ sách lưu động để đưa sách đến gần trẻ em dân tộc thiểu số hơn.

* Một số mô hình thư viện cộng đồng:

(Những hình ảnh tủ sách, giỏ sách lưu động em chuẩn bị đưa vào Nhà văn hóa thôn Pro Ngó)

4.3 Xây dựng trạm đọc tại Nhà văn hóa cộng đồng thôn Pro Ngó, nhà rông, nhà thờ,...

Việc xây dựng các trạm đọc tại những địa điểm quen thuộc như Nhà văn hóa thôn Pró Ngó và nhà rông mang lại vô vàn lợi ích thiết thực, góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện của cộng đồng dân tộc Churu nơi đây.

* Một số hình ảnh trẻ em thôn Pro Ngó, xã Quảng Lập, huyện Đơn Dương đọc sách tại Nhà ăn hóa cộng đồng.

4.4. Tặng sách, giao lưu với trẻ em và người dân thôn Pro Ngó

  Ngày hội tặng sách: Tổ chức sự kiện nhỏ tại nhà văn hóa thôn, giới thiệu về các loại sách và trao tặng sách trực tiếp cho từng cá nhân. 

(Hình ảnh thực hiện dự án)

4.5. Đối với trẻ em và người dân thôn Pro Ngó bị khuyết tật chữ in

        Em sẽ vận động manh thường quân, các nhà sách ủng hộ hoặc tìm kiếm sách chữ nổi Braille. Đây là phương tiện quan trọng nhất để người khiếm thị có thể đọc sách độc lập). Hay tìm kiếm một hình thức tiếp cận văn hóa đọc hiệu quả khác cho người khuyết tật chữ in như Sách nói (Audiobooks. Hoặc trang bị Máy đọc sách chuyên dụng cho người khiếm thị.

4.6. Xây dựng thư viện điện tử đọc sách online hoặc quét mã QR

        Với một thư viện điện tử, người dân Pró Ngó có thể tiếp cận tri thức mọi lúc, mọi nơi chỉ với một chiếc điện thoại, mở ra một chân trời mới về học hỏi và phát triển.

https://sites.google.com/view/thuvienprongo

4.7. Tạo động lực và khuyến khích trẻ em dân tộc thiểu số thôn Pro Ngó đọc sách bằng các hoạt động:

- Ngày hội đọc sách: Tổ chức định kỳ tại thôn với các hoạt động như giới thiệu sách, kể chuyện theo sách, trò chơi liên quan đến sách.

- Câu lạc bộ đọc sách: Thành lập các câu lạc bộ đọc sách theo sở thích (truyện tranh, sách lịch sử, sách về văn hóa...) tại nhà văn hóa thôn.

- Thi kể chuyện, vẽ tranh theo sách.

- Đọc sách cùng gia đình: Vận động các gia đình dành thời gian đọc sách cùng con cái.

- Giới thiệu sách qua các phương tiện truyền thông địa phương: Sử dụng hệ thống truyền thanh của xã, thôn để giới thiệu sách mới, các hoạt động đọc sách.

- Xây dựng đội ngũ tình nguyện viên khuyến đọc.

- Tham gia cùng các em trong các hoạt động, các ngày hội để tạo động lực cho các em.

5. Dự kiến kết quả đạt được

5.1. Đối với bản thân

- Có thói quen đọc sách hàng ngày, bền vững

- Có vốn hiểu biết, tri thức về mọi lĩnh vực trong cuộc sống

- Có những trải nghiệm thú vị cùng với những trang sách.

- Truyền được cảm hứng, lan tỏa được văn hóa đọc đến các em học sinh và người dân dân tộc thiểu số.

5.2. Đối với cộng đồng (Trẻ em và người dân thôn Pro Ngó)

- Số lượng sách được quyên góp: 300 đầu sách

- Số lượng thư viện cộng đồng, tủ sách thân thiện, điểm đọc sách được thành lập, giỏ sách lưu động: 07

- Số lượng trẻ em và người dân thôn Pro Ngó tham gia các hoạt động khuyến đọc: 150 người.

- Góp phần rút ngắn khoảng cách về trình độ giữa các dân tộc.

- Khơi gợi niềm đam mê với sách cho cả cộng đồng.

        Với dự án trên của em, trẻ em nơi đây có cơ hội tiếp cận nguồn tri thức đa dạng, phát triển kỹ năng đọc và kĩ năng ngôn ngữ, khơi gợi trí tưởng tượng và sáng tạo đồng thời giúp các em dân tộc thiểu số nâng cao tri thức. Dự án cũng giúp các em hình thành nhân cách và giá trị đạo đức, tăng cường hiểu biết về văn hóa,…

III. KẾT LUẬN

        Dự án "Thắp sáng tri thức" cho trẻ em và người dân thôn Pro Ngó là một nỗ lực nhằm khơi dậy và phát triển văn hóa đọc cho người dân tộc thiểu số tại xã Quảng Lập, huyện Đơn Dương trong bối cảnh năm 2025. Với sự chung tay của các cấp chính quyền, các tổ chức và cộng đồng, hy vọng rằng những công việc em đã và đang làm sẽ góp phần nâng cao dân trí, đời sống tinh thần và thu hẹp khoảng cách phát triển cho vùng đất giàu truyền thống văn hóa này. Việc đọc sách không chỉ mang lại kiến thức mà còn là cầu nối văn hóa, giúp người dân tộc thiểu số tự tin hòa nhập vào sự phát triển chung của đất nước, đồng thời bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình./.