ĐỔI MỚI DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ: KẾT NỐI TRI THỨC, CÔNG NGHỆ SỐ VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

      Thực hiện định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, chiều thứ 5 ngày 15 tháng 10 năm 2026 nhóm chuyên môn Lịch sử tổ Văn - Sử - Địa - GDKT&PL Trường THPT Đơn Dương đã tổ chức nghiên cứu bài học với chủ đề “Khái niệm văn minh. Một số nền văn minh phương Đông thời cổ – trung đại”. Tiết dạy do thầy Nguyễn Văn Thanh đại diện thực hiện, chú trọng vận dụng năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI) và phương pháp tiếp cận song ngữ Việt – Anh, góp phần làm mới cách tiếp cận tri thức lịch sử trong nhà trường.

      Xuất phát từ ý nghĩa đó, chủ đề “Khái niệm văn minh. Một số nền văn minh phương Đông thời cổ – trung đại” được nhóm chuyên môn Lịch sử Trường THPT Đơn Dương lựa chọn để nghiên cứu, trao đổi và tổ chức dạy học. Đây không chỉ là dịp giúp học sinh củng cố, mở rộng kiến thức lịch sử thế giới mà còn tạo điều kiện để các em phát triển tư duy lịch sử, khả năng phân tích, so sánh và nhận thức sâu sắc hơn về những giá trị được hình thành, lưu truyền qua các thời đại.

Bài giảng vận dụng trí tuệ AI để minh họa về Thành tựu Văn minh cổ đại nổi bật: Chữ viết

      Một trong những điểm đáng chú ý của tiết nghiên cứu bài học là việc kết hợp nội dung lịch sử với các phương tiện và phương pháp dạy học hiện đại. Việc vận dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và tiếng Anh trong quá trình tổ chức hoạt động học tập hướng đến mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, tăng tính trực quan của kiến thức và tạo thêm cơ hội để học sinh chủ động khám phá nội dung bài học.

      Trong dạy học Lịch sử, các tư liệu trực quan, hình ảnh, bản đồ, dòng thời gian và nguồn học liệu số có thể giúp những kiến thức về các nền văn minh trở nên sinh động, dễ hình dung hơn. Khi được sử dụng phù hợp, AI có thể hỗ trợ quá trình tìm kiếm ý tưởng, hệ thống hóa thông tin và xây dựng học liệu; đồng thời, học sinh cần được hướng dẫn kiểm chứng nguồn tin, nhận diện thông tin chưa chính xác và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.

      Bên cạnh đó, việc tích hợp tiếng Anh thông qua các thuật ngữ, nội dung hoặc hoạt động học tập song ngữ góp phần giúp học sinh tiếp cận kiến thức lịch sử trong mối liên hệ với nguồn tri thức quốc tế. Qua đó, các em từng bước mở rộng vốn từ học thuật, rèn luyện khả năng sử dụng ngoại ngữ và nâng cao sự tự tin khi học tập trong môi trường ngày càng gắn kết với công nghệ và hội nhập.

Học sinh rất hứng thú với tiết học

      Điều quan trọng không nằm ở việc sử dụng bao nhiêu công cụ mới, mà ở cách những công cụ ấy phục vụ mục tiêu giáo dục, khơi gợi hứng thú học tập và phát triển năng lực thực chất cho học sinh.

Giáo viên kết hợp song ngữ Anh-Việt vào trò chơi để các em Học mà chơi - Chơi mà học

      Để có một tiết dạy hiệu quả, phía sau bài giảng là quá trình trao đổi, thảo luận và chuẩn bị của tập thể giáo viên trong nhóm Lich sử. Với hoạt động nghiên cứu bài học, mỗi thành viên trong nhóm chuyên môn có cơ hội cùng phân tích nội dung chương trình, xác định mục tiêu cần đạt, lựa chọn phương pháp tổ chức hoạt động học tập và dự kiến những khó khăn học sinh có thể gặp phải.

      Việc thầy Nguyễn Văn Thanh đại diện nhóm chuyên môn thực hiện tiết dạy là một phần trong quá trình triển khai hoạt động chung ấy. Qua tiết học, những vấn đề về cách truyền đạt kiến thức, mức độ tham gia của học sinh, hiệu quả sử dụng học liệu và khả năng vận dụng công nghệ có thể trở thành cơ sở để giáo viên cùng quan sát, trao đổi, rút kinh nghiệm và tiếp tục hoàn thiện phương pháp dạy học.

      Giá trị của nghiên cứu bài học vì thế không chỉ được thể hiện trong một giờ lên lớp, mà còn nằm ở tinh thần cộng tác chuyên môn, sự chia sẻ kinh nghiệm và ý thức cải tiến liên tục. Đây là cách tiếp cận lấy quá trình học tập của học sinh làm trung tâm, đồng thời tạo môi trường để mỗi giáo viên học hỏi từ thực tiễn giảng dạy và từ chính đồng nghiệp của mình.

Hình ảnh thầy Nguyễn Văn Thanh giảng bài, tương tác với học sinh.

      Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, đổi mới giáo dục không đơn thuần là đưa công nghệ vào lớp học, mà là đổi mới cách học sinh tiếp nhận, xử lý và vận dụng tri thức. Một giờ học có ý nghĩa cần giúp người học không chỉ biết mà còn hiểu, biết đặt câu hỏi, biết đánh giá thông tin, biết hợp tác và từng bước hình thành năng lực tự học.

      Đối với môn Lịch sử, việc kết hợp kiến thức nền tảng với công nghệ số, AI và phương pháp tiếp cận song ngữ mở ra những cơ hội thiết thực để học sinh phát triển đồng thời tư duy lịch sử, năng lực số, khả năng giao tiếp và ý thức trách nhiệm trong học tập. Từ việc tìm hiểu những nền văn minh cổ xưa, các em có thể nhận thức rõ hơn về sự sáng tạo của con người, sự đa dạng của các nền văn hóa và vai trò của tri thức trong tiến trình phát triển xã hội.

Các em học sinh nhóm 2 - Lớp 10A1 thuyết trình về Nền Văn minh Đông Sơn.

      Tiết nghiên cứu bài học của nhóm chuyên môn Lịch sử Trường THPT Đơn Dương, do thầy Nguyễn Văn Thanh đại diện thực hiện, thể hiện tinh thần chủ động đổi mới và nỗ lực nâng cao chất lượng dạy học của đội ngũ giáo viên nhà trường. Hoạt động đồng thời góp phần khẳng định ý nghĩa của việc kết hợp hài hòa giữa giá trị tri thức truyền thống với những phương pháp giáo dục phù hợp với yêu cầu của thời đại.

      Đổi mới bắt đầu từ những giờ học cụ thể, từ sự tận tâm của người thầy và từ những cơ hội để học sinh chủ động khám phá tri thức. Trên hành trình ấy, mỗi hoạt động chuyên môn thiết thực sẽ góp phần xây dựng môi trường giáo dục năng động, sáng tạo, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện người học và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.